Komisja Europejska przedstawiła projekt Aktu o cyfrowej uczciwości (Digital Fairness Act, DFA). Ma on ograniczyć praktyki, które zachęcają do wydawania pieniędzy i szkodzą dzieciom: od niejasnych cen, przez uzależniający projekt aplikacji, po utrudnianie rezygnacji z subskrypcji. Za naruszenia firmom grozi kara do 6 proc. rocznych obrotów.

Na co celuje nowe prawo

Projekt uderza w tzw. dark patterns, czyli elementy interfejsu zaprojektowane tak, by skłonić użytkownika do decyzji, której sam by nie podjął. Najczęstszym przykładem są „pułapki subskrypcyjne”: usługę łatwo wykupić, ale trudno z niej zrezygnować.

Według założeń DFA konsumenci mieliby też mieć możliwość wyłączenia funkcji, które zachęcają do nadmiernych lub kompulsywnych wydatków. Planowane są ponadto jasne i przejrzyste ceny biletów na wydarzenia kulturalne i sportowe oraz większa przejrzystość w marketingu influencerskim: twórcy musieliby jednoznacznie oznaczać treści komercyjne.

Ochrona nieletnich

Osobny nacisk położono na dzieci i młodzież. Projekt ogranicza praktyki, które pchają niepełnoletnich do wydawania pieniędzy, w tym mechanizmy „pay-to-win” w grach, w tym loot boxy (losowe skrzynki z nagrodami, często kupowane za prawdziwe pieniądze), oraz uporczywe powiadomienia i komunikaty zachęcające do zakupów. Uregulowane mają zostać również spersonalizowane reklamy i ceny kierowane do małoletnich.

Unijny komisarz ds. sprawiedliwości Michael McGrath ujął cel przepisów tak: „Nie utrudniamy prowadzenia biznesu, utrudniamy prowadzenie go nieuczciwie”.

Zmiany w egzekwowaniu przepisów

Komisja proponuje też przesunięcie części uprawnień z państw członkowskich do bardziej scentralizowanego systemu. Bruksela mogłaby bezpośrednio prowadzić postępowania w dużych sprawach o znaczącym wpływie na konsumentów, szybciej koordynować działania z krajami UE i skuteczniej egzekwować prawo wobec firm spoza Unii.

Zmiana może ograniczyć dzisiejszą mozaikę różnych podejść w poszczególnych krajach. Może też przesunąć środek ciężkości regulacji z Irlandii, gdzie siedziby mają m.in. Apple, Google, Meta i Microsoft. Niedawny raport ekspertów ONZ zwracał uwagę na ryzyko „nadmiernego wpływu” firm technologicznych na irlandzkiego regulatora ochrony danych.

Co to oznacza dla Polski

Akt o cyfrowej uczciwości to na razie projekt. Musi przejść przez unijny proces legislacyjny, więc ostateczny kształt przepisów może się zmienić. Jeśli wejdzie w życie, będzie dotyczył także polskich konsumentów, bo unijne regulacje obowiązują bezpośrednio lub są wdrażane do prawa krajowego we wszystkich państwach członkowskich.

W praktyce mogłoby to oznaczać łatwiejsze anulowanie subskrypcji streamingowych czy aplikacyjnych, uczciwsze ceny biletów na koncerty i mecze oraz ograniczenie mechanizmów zachęcających dzieci do wydawania pieniędzy w grach mobilnych. Rodzice zyskaliby dodatkowe narzędzia ochrony, choć szczegóły zależą od ostatecznej wersji przepisów. Centralizacja egzekwowania mogłaby też przyspieszyć reakcję na naruszenia ze strony globalnych platform, wobec których krajowe urzędy mają dziś ograniczone możliwości.

Źródło: Engadget – „Europe wants to ban 'dark patterns’ in apps and loot boxes for minors”